امنیت اطلاعات

GitDoor و GraphDoor، بدافزارهای جاسوسی با سوءاستفاده از GitHub و SharePoint

GitDoor و GraphDoor، بدافزارهای جاسوسی با سوءاستفاده از GitHub و SharePoint

GitDoor و GraphDoor، بدافزارهای جاسوسی با سوءاستفاده از GitHub و SharePointمحققان امنیت سایبری شرکت کسپرسکی از شناسایی یک عملیات جاسوسی سایبری پیشرفته با نام Operation ShadowCloud خبر داده‌اند که در آن مهاجمان از دو درب پشتی (Backdoor) ناشناخته با نام‌های GitDoor و GraphDoor برای نفوذ به سیستم‌های سازمانی و جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌کنند.

نکته قابل توجه در این حمله، استفاده مهاجمان از سرویس‌های معتبر و پرکاربردی مانند GitHub، Microsoft SharePoint و Ably برای برقراری ارتباط با سیستم‌های آلوده است. این روش باعث می‌شود ترافیک مخرب در میان ارتباطات عادی سازمانی پنهان شود و شناسایی آن توسط راهکارهای امنیتی مبتنی بر اعتبار دامنه یا آدرس IP دشوارتر باشد.

بر اساس گزارش تیم تحقیقاتی GReAT کسپرسکی، این عملیات از اوایل سال ۲۰۲۶ شناسایی شده و سازمان‌های دولتی در جنوب شرق آسیا، آفریقا و آسیای مرکزی را هدف قرار داده است.

مهاجمان در این عملیات علاوه بر استفاده از ابزارهای قانونی مدیریت از راه دور، از تکنیک‌هایی مانند DLL Sideloading، اجرای کد در حافظه و دریافت ماژول‌های مخرب از زیرساخت‌های ابری استفاده می‌کنند.

نکته مهم این است که GitHub و SharePoint در این حمله مورد نفوذ قرار نگرفته‌اند، بلکه مهاجمان از قابلیت‌های قانونی این سرویس‌ها برای پنهان‌سازی ارتباطات فرماندهی و کنترل استفاده کرده‌اند.

آشنایی با بدافزارهای GitDoor و GraphDoor

دو بدافزار اصلی شناسایی‌شده در عملیات ShadowCloud، درب‌های پشتی ماژولاری هستند که امکان کنترل از راه دور سیستم‌های آلوده را برای مهاجمان فراهم می‌کنند.

هر دو بدافزار قابلیت دریافت دستورات، جمع‌آوری اطلاعات و اجرای ماژول‌های اضافی را دارند، اما در روش ارتباط با زیرساخت فرماندهی و کنترل (C2) با یکدیگر تفاوت دارند.

۱. بدافزار GitDoor؛ استفاده از GitHub برای ارتباط مخفیانه

GitDoor از مخازن GitHub به‌عنوان زیرساخت اصلی فرماندهی و کنترل استفاده می‌کند.

این بدافزار از دو مخزن مجزا برای مدیریت ارتباطات خود بهره می‌برد. یک مخزن برای دریافت دستورات از مهاجم و مخزن دیگر برای ارسال نتایج اجرای دستورات و اطلاعات جمع‌آوری‌شده از سیستم آلوده استفاده می‌شود.

بر اساس تحلیل کسپرسکی، مخزن دریافت دستورات عمومی و مخزن ارسال نتایج خصوصی بوده است.

GitDoor برای ارتباط با این مخازن از GitHub API استفاده می‌کند و اطلاعات مورد نیاز برای برقراری ارتباط، از جمله آدرس مخازن، توکن دسترسی GitHub و برخی تنظیمات HTTP را در پیکربندی خود نگهداری می‌کند.

از قابلیت‌های مهم GitDoor می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دریافت و اجرای دستورات از راه دور
  • جست‌وجو، انتقال و مدیریت فایل‌ها
  • بارگذاری و اجرای Shellcode
  • دریافت ماژول‌های مخرب جدید
  • ایجاد ارتباط Proxy از طریق سرویس Ably
  • ارسال نتایج اجرای دستورات به زیرساخت مهاجم

این معماری به مهاجم اجازه می‌دهد بدون نیاز به استفاده دائمی از سرورهای C2 اختصاصی، از زیرساخت شناخته‌شده GitHub برای مدیریت سیستم‌های آلوده استفاده کند.

۲. بدافزار GraphDoor؛ سوءاستفاده از Microsoft SharePoint و Graph API

GraphDoor از روش متفاوتی برای ارتباط با مهاجمان استفاده می‌کند.

این بدافزار با بهره‌گیری از Microsoft Graph API و سرویس SharePoint، دستورات را دریافت کرده و اطلاعات جمع‌آوری‌شده از سیستم قربانی را به زیرساخت مهاجم منتقل می‌کند.

GraphDoor برای احراز هویت از یک برنامه مخرب ثبت‌شده در زیرساخت هویتی مایکروسافت استفاده می‌کند. این برنامه با استفاده از شناسه و اطلاعات محرمانه تعبیه‌شده در بدافزار، از طریق سرویس Microsoft Identity توکن دسترسی دریافت می‌کند.

پس از دریافت توکن، بدافزار می‌تواند از طریق Microsoft Graph API به منابع SharePoint موردنظر مهاجم دسترسی پیدا کند.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده به‌صورت رمزگذاری‌شده در فایل‌هایی با نام‌هایی شبیه فایل‌های Source Map جاوااسکریپت ذخیره می‌شوند تا در میان فایل‌های عادی سازمانی کمتر جلب توجه کنند.

از قابلیت‌های GraphDoor می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دریافت دستورات از طریق SharePoint
  • ارسال اطلاعات سیستم‌های آلوده
  • دریافت و اجرای افزونه‌های مخرب
  • ثبت کلیدهای فشرده‌شده توسط کاربر (Keylogging)
  • تصویربرداری از صفحه نمایش (Screenshot Capture)
  • شناسایی فرایندهای در حال اجرا
  • اجرای Shellcode در حافظه
  • جمع‌آوری اطلاعات حساس از سیستم قربانی

استفاده از Microsoft Graph API باعث می‌شود ارتباطات بدافزار به‌جای اتصال به یک سرور ناشناس، در قالب درخواست‌های HTTPS به سرویس‌های معتبر مایکروسافت انجام شود.

زنجیره حمله چگونه اجرا می‌شود؟

بررسی‌های کسپرسکی نشان می‌دهد Operation ShadowCloud از چند مرحله برای آلوده‌سازی سیستم‌های ویندوزی و استقرار بدافزارهای GitDoor و GraphDoor استفاده می‌کند.

مرحله اول: استفاده از MeshCentral برای دسترسی اولیه

مهاجمان از ابزار قانونی MeshCentral Agent برای مدیریت و کنترل سیستم‌های قربانی استفاده می‌کنند.

MeshCentral یک ابزار مدیریت از راه دور است که امکاناتی مانند کنترل دسکتاپ، اجرای دستورات خط فرمان و مدیریت فایل‌ها را در اختیار مدیران سیستم قرار می‌دهد.

در این عملیات، مهاجمان از این ابزار برای برقراری ارتباط با سیستم آلوده و انتقال فایل‌های موردنیاز مراحل بعدی حمله استفاده کرده‌اند.

روش دقیق ورود اولیه مهاجمان به شبکه قربانی هنوز مشخص نشده است. با این حال، شواهد بررسی‌شده نشان می‌دهد احتمالاً از یک آلودگی قبلی برای استقرار MeshCentral Agent استفاده شده است.

مرحله دوم: اجرای تکنیک DLL Sideloading

پس از برقراری دسترسی، مهاجمان سه مؤلفه اصلی را روی سیستم قربانی قرار می‌دهند:

۱. یک فایل اجرایی معتبر و قانونی

۲. یک فایل DLL مخرب که نقش Loader را ایفا می‌کند

۳. یک فایل رمزگذاری‌شده حاوی Payload اصلی بدافزار

در این مرحله از تکنیکی با نام DLL Sideloading استفاده می‌شود.

در این روش، مهاجم یک فایل اجرایی معتبر را اجرا می‌کند، اما به‌جای بارگذاری کتابخانه اصلی مورد انتظار، DLL مخربی را در اختیار آن قرار می‌دهد.

از آنجا که فایل اجرایی ممکن است معتبر و دارای امضای دیجیتال باشد، برخی راهکارهای امنیتی مبتنی بر اعتبار فایل به‌تنهایی نمی‌توانند رفتار مخرب آن را شناسایی کنند.

برخی از نام فایل‌های اجرایی و کتابخانه‌های مشاهده‌شده در این عملیات عبارت‌اند از:

فایل‌های اجرایی:

  • start.exe
  • pythonw.exe
  • zoomit.exe
  • javaw.exe

فایل‌های DLL:

  • SbieDll.dll
  • python39.dll
  • WINMM.dll
  • jli.dll
  • libcef.dll

نکته مهم این است که این فایل‌ها به‌تنهایی مخرب نیستند و تشخیص آلودگی باید بر اساس ارتباط میان فرایند اجراکننده، مسیر بارگذاری DLL و رفتار واقعی سیستم انجام شود.

مرحله سوم: رمزگشایی Payload و اجرای کد در حافظه

پس از بارگذاری DLL مخرب، Loader وظیفه رمزگشایی Payload اصلی و اجرای آن را بر عهده می‌گیرد.

محققان چند نسخه متفاوت از Loader را شناسایی کرده‌اند که از روش‌های رمزگشایی متفاوتی استفاده می‌کنند.

در برخی نمونه‌ها ترکیبی از الگوریتم‌های RC4 و XOR به کار رفته و در برخی دیگر از XOR برای رمزگشایی استفاده شده است.

پس از رمزگشایی، کد مخرب در حافظه اجرا می‌شود.

این روش می‌تواند ردپای فایل‌های اجرایی مخرب را روی دیسک کاهش دهد و شناسایی بدافزار را برای ابزارهایی که صرفاً فایل‌های ذخیره‌شده را بررسی می‌کنند دشوارتر کند.

مرحله چهارم: برقراری ارتباط با سرور فرماندهی و کنترل

پس از اجرای بدافزار، ارتباط با زیرساخت مهاجم برقرار می‌شود.

در این مرحله:

  • GitDoor از GitHub API استفاده می‌کند.
  • GraphDoor از Microsoft Graph API و SharePoint استفاده می‌کند.
  • Ably برای برخی قابلیت‌های پیام‌رسانی و ارتباط Proxy مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به این ترتیب، مهاجم می‌تواند دستورات جدید ارسال کند، اطلاعات سیستم قربانی را دریافت کند و ماژول‌های اضافی را روی سیستم آلوده اجرا کند.

قابلیت‌های جاسوسی و کنترل سیستم‌های آلوده

یکی از ویژگی‌های نگران‌کننده GitDoor و GraphDoor، معماری ماژولار آن‌هاست.

این معماری به مهاجمان اجازه می‌دهد بدون نیاز به جایگزینی کامل بدافزار، قابلیت‌های جدیدی به سیستم آلوده اضافه کنند.

برخی از قابلیت‌های مشاهده‌شده عبارت‌اند از:

۱. جاسوسی از فعالیت کاربران

  • ثبت کلیدهای فشرده‌شده توسط کاربر
  • تهیه تصویر از صفحه نمایش
  • شناسایی فرایندهای در حال اجرا
  • جمع‌آوری اطلاعات مربوط به سیستم و کاربر

۲. سرقت اطلاعات

  • استخراج اطلاعات حساس از حافظه فرایندها
  • جمع‌آوری اطلاعات مربوط به سیستم‌عامل و شبکه
  • جست‌وجوی فایل‌های موردنظر مهاجم
  • شناسایی کلیدهای رمزگشایی پایگاه داده WhatsApp

۳. کنترل از راه دور

  • اجرای دستورات دلخواه
  • مدیریت فایل‌ها و پوشه‌ها
  • مدیریت سرویس‌های ویندوز
  • اجرای Shellcode
  • تزریق کد به فرایندهای دیگر

۴. فعالیت‌های شبکه‌ای

  • بررسی ارتباطات TCP
  • ایجاد ارتباطات Proxy
  • انتقال ترافیک از طریق سرویس‌های ابری
  • تغییر قوانین Windows Firewall

مجموع این قابلیت‌ها نشان می‌دهد که هدف این بدافزارها صرفاً سرقت یک فایل یا اطلاعات محدود نیست، بلکه مهاجمان به دنبال ایجاد دسترسی پایدار و انجام عملیات جاسوسی در شبکه قربانی هستند.

چرا استفاده از GitHub و SharePoint خطرناک است؟

استفاده از سرویس‌های معتبر ابری برای ارتباطات مخرب، یکی از چالش‌های جدی امنیت شبکه در سال‌های اخیر است.

در روش‌های سنتی، بدافزارها معمولاً برای ارتباط با سرور فرماندهی و کنترل از دامنه‌ها یا آدرس‌های IP مشکوک استفاده می‌کردند.

در چنین شرایطی، ابزارهای امنیتی می‌توانستند با استفاده از Threat Intelligence، اعتبار دامنه و تحلیل ارتباطات شبکه، بخشی از این فعالیت‌ها را شناسایی کنند.

اما در Operation ShadowCloud شرایط متفاوت است.

مهاجمان از سرویس‌هایی استفاده می‌کنند که در بسیاری از سازمان‌ها به‌صورت روزمره مورد استفاده قرار می‌گیرند.

این موضوع چند چالش امنیتی ایجاد می‌کند:

  • مسدودسازی GitHub یا SharePoint ممکن است فعالیت عادی سازمان را مختل کند.
  • ترافیک HTTPS می‌تواند مشاهده محتوای ارتباطات را دشوار کند.
  • دامنه‌های معتبر ممکن است در فهرست‌های امنیتی به‌عنوان مقصدهای قابل اعتماد شناخته شوند.
  • درخواست‌های API مخرب می‌توانند ظاهری مشابه فعالیت عادی کاربران داشته باشند.
  • استفاده از ماژول‌های قابل دریافت در زمان اجرا، امکان توسعه قابلیت‌های بدافزار را بدون جایگزینی کامل آن فراهم می‌کند.

بنابراین، صرفاً بررسی مقصد ارتباطات شبکه برای شناسایی این نوع حملات کافی نیست. بررسی رفتار فرایندها و هویت برنامه‌هایی که به سرویس‌های ابری متصل می‌شوند اهمیت بسیار بیشتری دارد.

انتساب حمله به گروه‌های تهدیدکننده

در بررسی‌های کسپرسکی، برخی نشانه‌ها از ارتباط احتمالی Operation ShadowCloud با گروه‌های تهدیدکننده چینی‌زبان مشاهده شده است.

از جمله گروه‌هایی که نام آن‌ها در این بررسی مطرح شده است می‌توان به FamousSparrow و CopperTurtle اشاره کرد.

با این حال، کسپرسکی انتساب قطعی این عملیات به یک گروه مشخص را تأیید نکرده است.

وجود شباهت در ابزارها، زیرساخت‌ها یا روش‌های عملیاتی به‌تنهایی برای اثبات مسئولیت یک گروه یا کشور کافی نیست.

روش‌های شناسایی و مقابله با GitDoor و GraphDoor

برای مقابله با این تهدید، سازمان‌ها نباید تنها به آنتی‌ویروس یا فهرست دامنه‌های مخرب متکی باشند.

از آنجا که بخش مهمی از فعالیت بدافزار از طریق سرویس‌های قانونی انجام می‌شود، تحلیل رفتار سیستم‌ها و ارتباطات آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

اقدامات پیشنهادی برای تیم‌های امنیت و مدیران شبکه عبارت‌اند از:

۱. بررسی MeshCentral Agent

وجود MeshCentral Agent در تمام سیستم‌های سازمان باید مستند و تأیید شده باشد.

سرویس‌های ناشناس یا Agentهایی که به سرورهای خارج از زیرساخت سازمان متصل می‌شوند باید بررسی شوند.

۲. شناسایی DLL Sideloading

بارگذاری DLL از مسیرهای غیرمعمول توسط فایل‌های اجرایی معتبر یکی از مهم‌ترین نشانه‌های قابل بررسی است.

به‌ویژه باید اجرای فایل‌های زیر و DLLهای مرتبط با آن‌ها بررسی شود:

  • start.exe
  • pythonw.exe
  • zoomit.exe
  • javaw.exe

صرف مشاهده این نام‌ها نشانه آلودگی نیست. ارتباط میان فایل اجرایی، مسیر DLL و فرایند ایجادشده باید تحلیل شود.

۳. پایش ارتباطات GitHub

درخواست‌های غیرمعمول GitHub API از سیستم‌هایی که نیازی به فعالیت توسعه نرم‌افزاری ندارند باید بررسی شوند.

مواردی مانند دسترسی غیرمنتظره به مخازن، بارگذاری فایل‌های ناشناس و استفاده غیرعادی از Personal Access Token می‌توانند نشانه‌های مهمی باشند.

۴. پایش Microsoft Graph و SharePoint

برنامه‌های ثبت‌شده در Microsoft Entra ID باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شوند.

تیم امنیت باید دسترسی‌های غیرضروری OAuth، برنامه‌های ناشناس، توکن‌های دسترسی مشکوک و درخواست‌های غیرعادی Microsoft Graph API را شناسایی کند.

به‌خصوص دسترسی برنامه‌های غیرمجاز به کتابخانه‌های اسناد SharePoint باید با دقت بررسی شود.

۵. بررسی رفتار فرایندها در ویندوز

استفاده از راهکارهای EDR و ثبت رویدادهای Sysmon می‌تواند به شناسایی موارد زیر کمک کند:

  • اجرای فایل‌های اجرایی از مسیرهای غیرمعمول
  • بارگذاری DLLهای ناشناس
  • تزریق کد به فرایندهای دیگر
  • ایجاد ارتباطات شبکه‌ای غیرمنتظره
  • اجرای دستورات غیرمعمول توسط سرویس‌های سیستمی

۶. استفاده از Indicators of Compromise

بررسی شاخص‌های نفوذ منتشرشده توسط کسپرسکی می‌تواند به تیم‌های امنیتی در شناسایی نمونه‌های احتمالی آلودگی کمک کند.

با این حال، شاخص‌های نفوذ باید در کنار تحلیل رفتاری استفاده شوند، زیرا مهاجمان می‌توانند فایل‌ها، توکن‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی خود را تغییر دهند.

شاخص‌های نفوذ (IOC)

در گزارش تحقیقاتی کسپرسکی چندین شاخص فنی برای شناسایی این عملیات منتشر شده است.

نمونه‌هایی از Hashهای مرتبط با بدافزارها عبارت‌اند از:

MeshCentral Agent:

  • MD5: 74b025084026d8d9a64661bf995d835b

GitDoor:

  • MD5: 552f0a9cc5fc3755721fa49be05e8035

GraphDoor:

  • MD5: 14ec33ea808e697870d00c5e434c2952

Loader نمونه اول:

  • MD5: 32151547d912488ac5242731057170a3
  • MD5: e9d4081fac4a5111e6856f333d490439

این شاخص‌ها برای جست‌وجو در ابزارهای EDR، سامانه‌های Threat Intelligence و مخازن نمونه‌های بدافزاری قابل استفاده هستند.

توجه داشته باشید که Hashهای فوق از گزارش تحقیقاتی کسپرسکی استخراج شده‌اند و برای شناسایی قطعی آلودگی باید همراه با سایر شواهد بررسی شوند.

جمع‌بندی

عملیات Operation ShadowCloud نمونه‌ای از تغییر رویکرد مهاجمان پیشرفته در استفاده از زیرساخت‌های قانونی و سرویس‌های ابری برای انجام عملیات جاسوسی سایبری است.

بدافزارهای GitDoor و GraphDoor نشان می‌دهند که دیگر نمی‌توان صرفاً با مسدودسازی دامنه‌های مشکوک یا بررسی آدرس IP مقصد، از شناسایی تمام ارتباطات مخرب اطمینان حاصل کرد.

استفاده از GitHub، Microsoft SharePoint و Ably برای ارتباطات فرماندهی و کنترل، تشخیص این نوع حملات را پیچیده‌تر کرده است.

برای سازمان‌ها، به‌خصوص مجموعه‌هایی که از زیرساخت‌های ویندوزی و سرویس‌های ابری مایکروسافت استفاده می‌کنند، پایش رفتار برنامه‌ها، کنترل دسترسی‌های OAuth، بررسی بارگذاری DLLها و تحلیل ارتباطات خروجی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

پیام اصلی این گزارش روشن است: معتبر بودن یک سرویس اینترنتی به معنای معتبر بودن تمام فعالیت‌هایی نیست که از طریق آن انجام می‌شود.

امنیت سازمانی باید علاوه بر مقصد ارتباطات، رفتار فرایندها، هویت برنامه‌ها و ماهیت درخواست‌های ارسالی را نیز بررسی کند.

منابع و گزارش‌های فنی

۱. گزارش رسمی کسپرسکی درباره عملیات ShadowCloud:

https://securelist.com/operation-shadowcloud-gitdoor/122004/

۲. گزارش رسمی کسپرسکی درباره GitDoor و GraphDoor:

https://www.kaspersky.com/about/press-releases/kaspersky-operation-shadowcloud-targets-government-networks-across-asia-and-africa

۳. گزارش خبری Cybersecurity News:

https://cybersecuritynews.com/graphdoor-sharepoint-backdoor/

دیدگاهتان را بنویسید