با افزایش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT، Claude، Gemini و DeepSeek، مهاجمان سایبری نیز روشهای تازهای برای سوءاستفاده از محبوبیت این سرویسها توسعه دادهاند. در یکی از کمپینهای جدید شناساییشده، محققان امنیتی از فعالیت ۱۸۶ دامنه جعلی خبر دادهاند که خود را بهجای وبسایتهای معتبر هوش مصنوعی معرفی میکنند و کاربران را به سمت صفحات مخرب، دانلود بدافزار یا نصب افزونههای آلوده مرورگر هدایت میکنند.
این عملیات که توسط شرکت امنیت سایبری Island شناسایی شده، با نام TypoPrompting شناخته میشود و ۲۷ برند مطرح حوزه هوش مصنوعی را هدف قرار داده است.
نکته نگرانکننده این کمپین، صرفاً وجود وبسایتهای جعلی نیست، بلکه تنوع روشهای حمله و استفاده از زیرساختهایی است که میتوانند با بررسی سیستمعامل، مرورگر و مشخصات بازدیدکننده، مسیر حمله متفاوتی را برای هر کاربر انتخاب کنند.
TypoPrompting چیست و چگونه کاربران را فریب میدهد؟
TypoPrompting ترکیبی از دو مفهوم مهندسی اجتماعی و Typosquatting است.
در روش Typosquatting، مهاجمان دامنههایی ثبت میکنند که از نظر نوشتاری شباهت زیادی به آدرس وبسایتهای معتبر دارند. هدف این است که کاربر هنگام تایپ آدرس یا جستوجوی نام یک سرویس، بهاشتباه وارد دامنه مهاجم شود.
برای مثال، ممکن است کاربری قصد ورود به وبسایت Claude را داشته باشد، اما به دلیل اشتباه تایپی وارد دامنهای مانند cloude.ai شود.
در حالت عادی انتظار میرود چنین دامنهای صرفاً یک وبسایت جعلی یا صفحه تبلیغاتی نمایش دهد. اما در این کمپین، دامنههای مشابه ابزارهای هوش مصنوعی به بخشی از یک زنجیره توزیع تهدید تبدیل شدهاند.
مهاجمان با استفاده از این روش، کاربر را به صفحاتی هدایت میکنند که ممکن است از او بخواهند:
- یک مرحله تأیید هویت جعلی را تکمیل کند.
- فرمانی را در PowerShell یا Terminal اجرا کند.
- یک نرمافزار با عنوان بررسی امنیت سیستم نصب کند.
- افزونهای را برای استفاده از ابزار هوش مصنوعی به مرورگر اضافه کند.
در واقع، کاربر تصور میکند در حال دسترسی به یک ابزار هوش مصنوعی یا تکمیل مراحل ورود به آن است، در حالی که ممکن است ناخواسته فرایند اجرای کد مخرب یا افشای اطلاعات خود را آغاز کرده باشد.
۱۸۶ دامنه جعلی، ۲۷ برند هوش مصنوعی
بر اساس تحقیقات Island، این کمپین ۱۸۶ دامنه جعلی را در ارتباط با ۲۷ برند هوش مصنوعی شناسایی کرده است.
از جمله برندهای هدف میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- OpenAI ChatGPT
- Anthropic Claude
- Google Gemini
- Google NotebookLM
- Microsoft Copilot
- SpaceX Grok
- DeepSeek
- Perplexity
- Mistral AI
- Midjourney
- ElevenLabs
- Lovable
- Cursor
برخی از دامنههای شناساییشده عبارتاند از:
| دامنه جعلی | برند مورد تقلید |
|---|---|
| cloude[.]ai | Claude |
| cluade[.]ai | Claude |
| clsude[.]ai | Claude |
| chatlgpt[.]com | ChatGPT |
| geimini[.]com | Gemini |
| notebookklm[.]com | NotebookLM |
| griok[.]com | Grok |
| preplexity[.]ai | Perplexity |
| deepceek[.]com | DeepSeek |
| elevenlebs[.]io | ElevenLabs |
| copiot[.]com | Copilot |
| midj0urney[.]org | Midjourney |
بررسی سوابق ثبت دامنهها نشان میدهد برخی از این آدرسها، از جمله cloude.ai و cluade.ai، از ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۳ ثبت شدهاند.
این موضوع نشان میدهد مهاجمان میتوانند دامنههای مشابه را مدتها پیش از استفاده عملیاتی ثبت کنند و در زمان مناسب از آنها برای هدایت ترافیک کاربران بهره ببرند.
سه روش اصلی حمله در کمپین TypoPrompting
تحقیقات Island نشان میدهد این کمپین از سه مسیر اصلی برای توزیع تهدید استفاده میکند. هر مسیر سازوکار متفاوتی دارد، اما هدف نهایی آنها فریب کاربر و ایجاد دسترسی یا درآمد غیرمجاز از طریق اطلاعات و سیستم قربانی است.
۱. حملات ClickFix؛ تبدیل صفحه تأیید جعلی به اجرای بدافزار
یکی از خطرناکترین روشهای مورد استفاده در این کمپین، تکنیکی با نام ClickFix است.
در این روش، مهاجم تلاش میکند کاربر را متقاعد کند که برای رفع یک مشکل امنیتی، تأیید هویت یا تکمیل یک بررسی مرورگر، فرمانی را شخصاً روی سیستم خود اجرا کند.
برای مثال، کاربر پس از ورود به یک دامنه جعلی ممکن است با صفحهای مواجه شود که ظاهری شبیه صفحه تأیید امنیتی Cloudflare دارد.
این صفحه به کاربر اعلام میکند برای اثبات اینکه ربات نیست، باید یک دستور مشخص را در سیستم خود اجرا کند.
در سیستمهای ویندوز، این دستور میتواند از طریق PowerShell اجرا شود. در macOS نیز مهاجمان از کاربر میخواهند فرمانی را در Terminal وارد کند.
در برخی موارد نیز کاربر به دانلود یک فایل آرشیو هدایت میشود و از او خواسته میشود فایل را استخراج و برنامه موجود در آن را اجرا کند.
چرا این روش خطرناک است؟
در حملات سنتی، بدافزار معمولاً باید از یک آسیبپذیری نرمافزاری یا یک فایل اجرایی آلوده برای نفوذ استفاده کند. اما در ClickFix، خود کاربر بهصورت ناخواسته فرمان مخرب را اجرا میکند.
به همین دلیل، حتی سیستمهایی که از نرمافزار امنیتی مناسب استفاده میکنند نیز ممکن است در برابر چنین حملاتی آسیبپذیر باشند. زیرا نقطه شروع حمله، فریب کاربر برای اجرای یک دستور به ظاهر معتبر است.
در این کمپین، پیش از نمایش صفحه جعلی، زیرساخت مهاجمان اطلاعاتی مانند IP عمومی و مشخصات مرورگر را جمعآوری میکند. همچنین با استفاده از سازوکارهای Fingerprinting و بررسیهای تکمیلی، تصمیم میگیرد چه محتوایی به بازدیدکننده نمایش داده شود.
این قابلیت میتواند شناسایی حمله را برای ابزارهای تحلیل خودکار و محیطهای آزمایشگاهی دشوارتر کند.
۲. بدافزار Net Guard؛ نرمافزاری با ظاهر ابزار امنیتی
دومین مسیر حمله، استفاده از نرمافزاری با نام Net Guard است.
مهاجمان از طریق هشت دامنه جعلی مرتبط با برندهایی مانند Claude، DeepSeek، Copilot و ElevenLabs، کاربران را به صفحاتی با عنوان Security Check هدایت میکنند.
در این صفحات، نرمافزاری با عنوان ابزار بررسی امنیت Wi-Fi و DNS به کاربر پیشنهاد میشود.
در نگاه اول، Net Guard یک ابزار امنیتی عادی به نظر میرسد. حتی بررسیهای Island نشان داده است که فایل MSIX ارائهشده در این کمپین از نظر Hash با نسخه معتبر موجود در Microsoft Store یکسان است و امضای فروشگاه مایکروسافت را نیز دارد.
اما نکته مهم این است که پژوهشگران قابلیتهای پنهانی در این نرمافزار شناسایی کردهاند که میتوانند امنیت مرورگر را به خطر بیندازند.
بر اساس تحلیل Island، این برنامه قابلیتهای زیر را دارد:
- اجرای JavaScript تحت کنترل مهاجم در محیط مرورگر.
- تغییر موتور جستوجوی پیشفرض مرورگر بدون اطلاع مؤثر کاربر.
- دستکاری پروفایلهای مرورگر.
- نصب افزونههای Chrome بهصورت غیرمجاز.
- دریافت و اجرای دستورالعملهای جدید از زیرساخت راه دور.
یکی از رفتارهای مهم این نرمافزار، تغییر تنظیمات مرورگر در زمانهایی است که کاربر فعالیتی ندارد.
به این ترتیب، ممکن است کاربر پس از نصب برنامه متوجه تغییر رفتار مرورگر نشود و تنها زمانی متوجه مشکل شود که نتایج جستوجو به موتور جستوجوی ناشناس هدایت میشوند یا افزونههای غیرمنتظرهای در مرورگر ظاهر شدهاند.
نکته امنیتی مهم اینجاست که معتبر بودن امضای دیجیتال یک فایل، بهتنهایی به معنای سالم بودن رفتار تمام قابلیتهای آن نیست.
در این حادثه، محققان اعلام کردهاند فایل ارائهشده همان بسته معتبر Net Guard توزیعشده از طریق Microsoft Store بوده است و قابلیتهای کنترل مرورگر در نسخههای این برنامه نیز وجود داشتهاند.
بنابراین، صرف بررسی امضای دیجیتال یا Hash فایل برای تشخیص بیخطر بودن تمام رفتارهای یک نرمافزار کافی نیست.
۳. افزونههای مخرب Chrome؛ سرقت اطلاعات بدون درخواست مجوز
سومین مسیر حمله، از نظر حریم خصوصی و امنیت سازمانی اهمیت ویژهای دارد.
در این روش، یکی از دامنههای جعلی مرتبط با Perplexity با نام preplexity.ai، کاربران را به صفحهای هدایت میکند که نصب افزونهای با عنوان Quick Search را پیشنهاد میدهد.
این افزونه در Chrome Web Store منتشر شده و در ظاهر یک ابزار جستوجوی معمولی است.
اما بررسی ساختار آن نشان داده است که از طریق فایل Manifest افزونه، موتور جستوجوی پیشفرض مرورگر را به آدرس زیر تغییر میدهد:
find.flashysearches[.]com
در نتیجه، جستوجوهای کاربر به جای موتور جستوجوی مورد انتظار، از طریق یک سرویس شخص ثالث پردازش میشوند.
موضوع نگرانکنندهتر این است که این افزونه برای انجام عملکرد اصلی خود نیازی به اجرای JavaScript یا درخواست مجوزهای متداول و قابلتوجه از کاربر ندارد.
به بیان دیگر، کاربر ممکن است بدون مشاهده درخواست مجوز مشکوک، افزونه را نصب کند و از تغییر مسیر جستوجوهای خود بیاطلاع بماند.
Island در بررسیهای خود یک مجموعه شامل ۳۰ افزونه مبتنی بر الگوی مشابه شناسایی کرده است. در زمان بررسی، ۱۶ افزونه در Chrome Web Store همچنان فهرست شده بودند و مجموع کاربران اعلامشده آنها حدود ۹۷۲ هزار نفر بود.
یکی از این افزونهها با نام GPT for Chrome حدود ۸۰ هزار کاربر داشت.
البته باید توجه داشت که عدد ۹۷۲ هزار، مجموع کاربران اعلامشده افزونهها است و به معنای تأیید آلودگی یا سرقت اطلاعات از تمام این کاربران نیست.
چرا تغییر موتور جستوجوی مرورگر یک تهدید سازمانی است؟
تصور کنید یکی از کارکنان یک شرکت، در نوار آدرس Chrome عبارتهایی مانند موارد زیر را جستوجو کند:
- نام سرورهای داخلی سازمان
- نام مشتریان و پروژههای محرمانه
- آدرس پنلهای مدیریتی
- نام سامانههای داخلی
- اطلاعات مربوط به زیرساخت و تجهیزات شبکه
اگر افزونهای جستوجوها را به یک سرویس شخص ثالث هدایت کند، این اطلاعات ممکن است خارج از کنترل سازمان قرار بگیرند.
در چنین شرایطی، حتی بدون سرقت مستقیم فایلها یا نفوذ به شبکه داخلی، بخشی از اطلاعات عملیاتی و تجاری سازمان میتواند افشا شود.
این مسئله برای مدیران IT و تیمهای امنیت اطلاعات اهمیت زیادی دارد، زیرا مرورگرها به یکی از ابزارهای اصلی دسترسی به سرویسهای سازمانی و هوش مصنوعی تبدیل شدهاند.
چرا ابزارهای امنیتی ممکن است این حملات را بهموقع شناسایی نکنند؟
یکی از ویژگیهای قابلتوجه این کمپین، استفاده از زیرساختهای واسط برای هدایت هوشمند کاربران است.
برخی دامنههای جعلی بهجای میزبانی مستقیم بدافزار، از صفحات پارکشده (Parked Domains) و سامانههای توزیع ترافیک (Traffic Distribution Systems یا TDS) استفاده میکنند.
در این معماری، کاربر پس از ورود به دامنه جعلی ممکن است از چندین وبسایت عبور کند تا در نهایت به صفحه مخرب برسد.
مقصد نهایی میتواند بر اساس عوامل مختلفی انتخاب شود، از جمله:
- کشور و موقعیت جغرافیایی IP عمومی.
- سیستمعامل کاربر.
- نوع و نسخه مرورگر.
- مشخصات دستگاه.
- اطلاعات حاصل از Fingerprinting.
- شرایطی که بازدیدکننده در آن قرار دارد.
به همین دلیل، ممکن است یک کاربر با مراجعه به دامنه مشکوک با یک صفحه تبلیغاتی ساده مواجه شود، در حالی که کاربر دیگری با سیستمعامل ویندوز به صفحه جعلی Cloudflare و فرمان PowerShell هدایت شود.
این رفتار باعث میشود بررسی یک دامنه در محیط آزمایشگاهی لزوماً تمام مسیرهای حمله آن را آشکار نکند.
محققان Island همچنین اعلام کردهاند اسکریپت شناسایی و Fingerprinting مورد استفاده در این عملیات، در مجموعه گستردهتری شامل ۲۱۱ دامنه ورودی مشاهده شده است. این دامنهها علاوه بر برندهای هوش مصنوعی، نمونههایی مشابه وبسایت بانکها، شرکتهای بیمه و سرویسهای سازمانی مانند ServiceNow و Microsoft Azure را نیز شامل میشوند.
چگونه در برابر حملات TypoPrompting از سیستمها محافظت کنیم؟
با توجه به ماهیت این حمله، مقابله با آن نباید صرفاً به نصب آنتیویروس یا مسدودسازی چند دامنه محدود شود. سازمانها باید همزمان امنیت مرورگر، کنترل اجرای فرمانها و مدیریت افزونهها را در نظر بگیرند.
در ادامه، مهمترین اقدامات پیشنهادی آورده شده است.
۱. استفاده از آدرسهای رسمی و Bookmarkهای مدیریتشده
برای دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی، آدرس سرویسها را مستقیماً از منابع رسمی دریافت کنید.
در محیطهای سازمانی بهتر است فهرستی از ابزارهای مجاز تهیه شود و دسترسی کاربران از طریق Bookmarkهای مدیریتشده یا پورتال داخلی سازمان انجام شود.
این اقدام احتمال ورود تصادفی به دامنههای مشابه را کاهش میدهد.
۲. محدودسازی نصب افزونههای مرورگر
در سازمانها بهتر است نصب افزونههای Chrome و Edge بدون کنترل انجام نشود.
با استفاده از Group Policy یا سیاستهای مدیریتی مرورگر میتوان:
- نصب افزونهها را به فهرست مجاز محدود کرد.
- افزونههای غیرمجاز را مسدود کرد.
- نصب افزونههای جدید را تحت کنترل مدیر IT قرار داد.
- تغییر موتور جستوجوی پیشفرض را محدود کرد.
- افزونههای نصبشده را بهصورت دورهای بررسی کرد.
نکته مهم این است که بررسی افزونهها نباید صرفاً به مجوزهای درخواستی آنها محدود شود. تنظیمات Manifest و مقصد واقعی جستوجو نیز باید بررسی شوند.
۳. جلوگیری از اجرای فرمانهای ناشناس در PowerShell
یکی از مهمترین راهکارهای مقابله با ClickFix، کاهش امکان اجرای فرمانهای ناشناس توسط کاربران است.
پیشنهاد میشود سازمانها اقدامات زیر را بررسی کنند:
- فعالسازی PowerShell Script Block Logging.
- استفاده از AppLocker یا Windows Defender Application Control.
- اجرای PowerShell در حالت محدودشده برای کاربران غیرمدیر، در صورت سازگاری با نیازهای عملیاتی.
- استفاده از Microsoft Defender ASR Rules.
- پایش اجرای فرمانهای PowerShell از طریق Event ID 4104 و رویدادهای ایجاد پردازش مانند 4688.
- بررسی اجرای غیرمعمول PowerShell پس از مراجعه به وبسایتهای ناشناس.
صرفاً مسدود کردن PowerShell راهکار مناسبی نیست، زیرا بسیاری از فعالیتهای مدیریتی و نرمافزارهای سازمانی به آن وابسته هستند. هدف باید کنترل و پایش اجرای آن باشد.
۴. بررسی تغییرات غیرمنتظره در مرورگرها
تیمهای امنیتی باید تغییرات زیر را در مرورگرهای سازمانی تحت نظارت داشته باشند:
- تغییر ناگهانی Default Search Engine.
- نصب افزونههای ناشناس.
- تغییر فایلهای تنظیمات مرورگر.
- ایجاد پروفایلهای جدید و غیرمنتظره.
- تغییرات غیرمجاز در Registry مرتبط با مرورگرها.
همچنین بررسی دورهای فهرست افزونههای نصبشده میتواند به شناسایی موارد مشکوک کمک کند.
۵. استفاده از DNS Filtering و Web Filtering
استفاده از سامانههای فیلترینگ DNS و وب میتواند دسترسی به دامنههای شناختهشده مخرب را محدود کند.
پیشنهاد میشود دامنههای مرتبط با کمپینهای Typosquatting و زیرساختهای توزیع بدافزار در سامانههای امنیتی سازمان بررسی و در صورت تأیید، مسدود شوند.
البته نباید تصور کرد که مسدودسازی دامنههای شناساییشده بهتنهایی کافی است. مهاجمان میتوانند دامنههای جدید ثبت کنند یا از زیرساختهای واسط دیگری استفاده کنند.
۶. آموزش کاربران درباره صفحات تأیید جعلی
کاربران باید بدانند که صفحات تأیید هویت معتبر، نباید از آنها بخواهند فرمانهای ناشناس PowerShell یا Terminal را اجرا کنند.
هر صفحهای که برای تکمیل CAPTCHA، تأیید Cloudflare یا رفع مشکل امنیتی از کاربر درخواست کپی و اجرای فرمان میکند، باید مشکوک تلقی شود.
این موضوع یکی از مهمترین سناریوهایی است که باید در برنامههای آموزش امنیت سایبری سازمانها مورد توجه قرار گیرد.
اگر کاربری به یکی از این دامنهها مراجعه کرده باشد، چه باید کرد؟
صرف بازدید از یک دامنه مشکوک الزاماً به معنای آلوده شدن سیستم نیست. با این حال، اگر کاربر به یکی از صفحات این کمپین هدایت شده یا نرمافزاری از آن دریافت کرده است، اقدامات زیر توصیه میشود:
۱. در صورت اجرای فرمان ناشناس یا نصب نرمافزار مشکوک، سیستم را از شبکه سازمان جدا کنید و موضوع را به تیم امنیت اطلاع دهید.
۲. فرایندهای در حال اجرا، رویدادهای PowerShell و سابقه اجرای برنامهها را بررسی کنید.
۳. افزونههای مرورگر و موتور جستوجوی پیشفرض را بررسی و موارد غیرمجاز را حذف کنید.
۴. فایلهای نصبشده و نرمافزارهای جدید را از نظر منشأ و اعتبار بررسی کنید.
۵. در صورت احتمال افشای اطلاعات ورود، نشستهای فعال را باطل کرده و رمزهای عبور و اعتبارنامههای در معرض خطر را از یک دستگاه سالم تغییر دهید.
۶. بررسی کنید آیا ارتباطی با دامنههای ناشناس یا زیرساختهای مشکوک در لاگهای DNS، Proxy، Firewall و EDR ثبت شده است یا خیر.
۷. در صورت وجود شواهد آلودگی، بررسیهای Incident Response را برای شناسایی ماندگاری بدافزار و احتمال سرقت اطلاعات ادامه دهید.
جمعبندی؛ محبوبیت هوش مصنوعی به فرصت جدیدی برای مهاجمان تبدیل شده است
کمپین TypoPrompting نشان میدهد مهاجمان سایبری بهخوبی از تغییر رفتار کاربران در فضای دیجیتال استفاده میکنند. ابزارهای هوش مصنوعی اکنون به بخشی از فعالیت روزمره کاربران و سازمانها تبدیل شدهاند و همین موضوع، نام و اعتبار برندهای شناختهشده این حوزه را به هدفی جذاب برای حملات مهندسی اجتماعی تبدیل کرده است.
شناسایی ۱۸۶ دامنه جعلی مرتبط با ۲۷ برند هوش مصنوعی، همراه با سه مسیر متفاوت توزیع تهدید، نشان میدهد که حملات مبتنی بر Typosquatting دیگر صرفاً به صفحات فیشینگ محدود نیستند.
در این عملیات، یک اشتباه تایپی ساده میتواند کاربر را به اجرای فرمان PowerShell، نصب نرمافزار دارای قابلیتهای پنهان یا استفاده از افزونهای هدایت کند که جستوجوهای مرورگر را به زیرساخت شخص ثالث منتقل میکند.
برای مدیران IT و متخصصان امنیت اطلاعات، پیام اصلی این حادثه روشن است: امنیت ابزارهای هوش مصنوعی باید در کنار امنیت مرورگر، مدیریت افزونهها، کنترل اجرای برنامهها و حفاظت از دادههای سازمانی قرار بگیرد.
اعتماد به نام یک برند، ظاهر حرفهای یک وبسایت یا حتی امضای دیجیتال یک نرمافزار، بهتنهایی برای تأیید امنیت آن کافی نیست.
منابع:
۱. The Hacker News – گزارش اصلی:
186 Fake AI Domains Redirect Users to ClickFix Lures, Browser Malware, and Search Hijackers
۲. Island – پژوهش امنیتی و تحلیل کمپین TypoPrompting.
۳. ThaiCERT – تحلیل و هشدار امنیتی درباره دامنههای جعلی هوش مصنوعی و روشهای توزیع بدافزار.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.